რუბრიკა ''15კითხვის'' სტუმარია ''გლობალური კვლევების ცენტრის'' ხელმძღვანელი ნანა დევდარიანი:

- ქალბატონო ნანა, თქვენი ორგანიზაციის საქმიანობის შესახებ საუბრით დავიწყოთ, რამდენად აქვს კავშირი მას პოლიტიკასთან?

- პოლიტიკასთან არა, უფრო პოლიტოლოგიასთან და ზოგადად, ანალიტიკურ საქმიანობასთან. საერთოდ ჩვენ, ძალიან ხშირად შეცდომას ვუშვებთ, როცა გვგონია, რომ განსაკუთრებული და მნიშვნელოვანი მხოლოდ ისაა, რაც საქართველოში ხდება. სინამდვილეში ეს ყველაფერი, გლობალური პროცესების ნაწილია და მისი გლობალურ კონტექსტში გააზრება აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში, ყოველთვის მცდარ დასკვნას გავაკეთებთ. ორგანიზაცია ძირითადად, ანალიტიკურ საქმიანობას ეწევა, ასევე განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საკითხებზე სემინარებსა და კონფერენციებს ვმართავთ. მაგალითად, ბოლო კონფერენცია ასოცირების ხელშეკრულების ხელმოწერის შესახებ ჩავატარეთ. იმიტომ, რომ გარდა პოლიტიკური მოწოდებებისა და ლოზუნგებისა, საქმიანი კუთხით - თუ რას ითვალისწინებს ეს ხელშეკრულება, რას უნდა ველოდოთ, შეგვექმნება თუ არა პრობლემები და ა.შ., ამაზე არავინ საუბრობს.

- თქვენ, თავიდან ''ქართული ოცნების'' კოალიციაში იყავით, თუმცა იქაურობა ძალიან მალე დატოვეთ. რა იყო ამის მიზეზი?

- კოალიციაში ძალიან ცოტა ხანს, ერთი კვირა ვიყავი და ამ დროის მანძილზე ჩემთვის ნათელი გახდა თუ როგორ განვითარდებოდა პროცესები. დღეს ადამიანებს უკვირთ რატომ გრძელდება კოაბიტაცია, რომლის დამთავრებასაც დაგვპირდნენ, რატომ არის ყველაფერი ძველებურად, რატომ იწერენ განუსაზღვრელად მაღალ პრემიებს, ისევე როგორც ამას ''ნაციონალები'' აკეთებდნენ, რატომ არ ისჯებიან დამნაშავეები და რატომ არ არის ახალი ხელისუფლება ეფექტური. ეს იმთავითვე, კოალიციის ფორმირების პროცესშივე ჩანდა.

- თქვენი აზრით, რამდენად გამოხატავს დღევანდელი პარლამენტი ხალხის ნებას და უჭერთ თუ არა მხარს ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნების იდეას?

- პარლამენტი იმ კონფიგურაციით როგორიც მივიღეთ, თავდაპირველადვე არ აკმაყოფილებდა არც ამომრჩეველს და გითხრათ სიმართლე არც მე. მაგრამ სიტუაცია კიდევ უფრო გაამძაფრა იმან, რომ ვისი ხათრითაც ამომრჩეველმა ეს კოალიცია აირჩია, ანუ ბიძინა ივანიშვილი, პოლიტიკური პროცესიდან გავიდა. მასთან ერთად შეიძლება კიდევ ასატანი ყოფილიყო ეს კოალიცია, მის გარეშე კი თქვენც ხედავთ ხალხში რამხელა უკმაყოფილება დაგროვდა. თუ მე, თავიდან ერთეულებში მოვიაზრებოდი, ანუ ვინც თავიდანვე კრიტიკულად იყო განწყობილი, ახლა უკვე, უკმაყოფილო ადამიანთა რიცხვი საკმაოდ დიდია. ამდენად, ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები ძალიან კარგი გამოსავალი იქნება. რაც უფრო ადრე ჩატარდება იგი, მით მეტი შანსია, რომ უფრო ეფექტური და ქმედითი მთავრობა მოვიდეს. თავად პრემიერ-მინისტრ ღარიბაშვილისთვისაც, რომლის მიმართ სიმპატიით ვარ განწყობილი, რადგან მასში ბევრ კარგ თვისებას ვხედავ, ეს უფრო კარგი იქნება. ჩემი აზრით, ასე უკეთესი გუნდის შეკრებასაც მოახერხებს.

- სამართლიანი არჩევნების ჩატარების მოლოდინი თუ გაქვთ?

- რაც შეეხება სამართლიანი არჩევნების მოლოდინს, ერთი რამ ცხადია, რომ საარჩევნო კომისიები ფაქტობრივად არ შეცვლილა. თბილისის მერიაში მომუშავე ''ნაციონალები'' დღეს "მეოცნებეები" გახდნენ და ახალი უმრავლესობა სწორედ ასე ჩამოყალიბდა. ზუსტად ასევე, არ შეცვლილა საარჩევნო კომისიების შემადგენლობაც. იმ ადამიანების დიდი ნაწილი, ვინც მაშინ ''ნაციონალებზე'' მუშაობდნენ, დღეს ''ქართულ ოცნებაზე'' იმუშავებენ. არადა, დღევანდელ პოლიტიკაში ახალი ძალების გამოჩენაზეა მოთხოვნა იმიტომ, რომ ეს შემადგენლობა - ''ნაციონალები'' და ''ქართული ოცნება'', ამომრჩეველში სულ უფრო და უფრო მეტ უკმაყოფილებას იწვევს.

- თქვენ აცხადებდით, რომ ივანიშვილის პოლიტიკიდან წასვლამ შეიძლება სამოქალაქო დაპირისპირებამდე მიგვიყვანოსო. იმასაც ამბობდით, რომ ეს იგივეა, რაც მიშამ გორში გააკეთა, ანუ ბრძოლის ველიდან გაქცევაო. ამ გადმოსახედიდან, ეს საფრთხე რამდენად რეალურია?

- ფართომასშტაბიანი სამოქალაქო დაპირისპირება არც ადრე მიგულისხმია, საუბარი მქონდა სწორედ იმ დაპირისპირებაზე, რასაც დღეს ადგილი აქვს, რომ ადამიანები უკმაყოფილებას სულ უფრო ხშირად გამოხატავენ. ორი წელიც არაა, რაც ახალი ხელისუფლება ავირჩიეთ და კოალიციის მიმართ გამოთქმული უკმაყოფილება არ იკლებს. ადამიანები იმას უპირისპირდებიან, რისი იმედიც ჰქონდათ და არ შეუსრულდათ. რაც შეეხება ივანიშვილის წასვლას, ეს მისი პირადი არჩევანია, რომელსაც მას ვერავინ წაართმევს - იყოს თუ არა პოლიტიკაში, მთლიანად მისი გადასაწყვეტია. მაგრამ პროცესის ასე მიშვება და ამ სახით დატოვება, ვფიქრობ, სწორი გადაწყვეტილება არ იყო.

- რაც შეეხება ''ნაციონალების'', როგორც პოლიტიკური პარტიის აკრძალვას, ამ მოსაზრებას რიგი პოლიტიკოსები მხარს უჭერენ. თქვენ რა პოზიცია გაქვთ?

- უნდა გითხრათ, რომ ამ მატარებელმა უკვე ჩაიარა. ეს უნდა გაკეთებულიყო არჩევნების შემდეგვე. ყველაფერს თავის სახელი უნდა დარქმეოდა, ანუ დამნაშავეებს დამნაშავეები და ა.შ. ეს არ ნიშნავს, რომ ყველას ერთიანად გაუსწორო ანგარიში, მაგრამ ''ნაცმოძრაობაში'' არიან ისეთები, ვინც დანაშაულს ჩადიოდა და ისეთებიც, ვისაც დანაშაული არ ჩაუდენია. სამწუხაროდ, ეს მატარებელი წავიდა. ''ქართულ ოცნებას '' ეს იმ წუთშივე უნდა გაეკეთებინა, როგორც კი დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა. მეტიც, მან მიიღო და შეეგუა იმ მიწერილ 40%-ს, რომელიც `ნაცმოძრაობას~ რეალურად არ მიუღია. ამიტომაც არის, რომ ნაცები დღითიდღე სულ უფრო უტიფრები და თავხედები ხდებიან. თუ გახსოვთ, პირველი ორი თვე ხმას არ იღებდნენ იმიტომ, რომ იმას ელოდნენ, რასაც სხვის მიმართ ასე უსამართლოდ ჩადიოდნენ, მაგრამ მათი მოლოდინი არ გამართლდა.

- თემა, რომლის გამოც ხელისუფლება თქვენს ყველაზე მეტ უკმაყოფილებას იმსახურებს?

- ესაა ზუსტად ის, რაზეც ახლა ვსაუბრობდი - სამართლიანობის არაღდგენა და დანაშაულისთვის სათანადო კვალიფიკაციის არმინიჭება. იმაზე ლაპარაკი, რომ დღეს სასამართლო უფრო თავისუფალია ვიდრე გუშინ იყო, დანამდვილებით გეუბნებით, სიმართლეს არ შეეფერება. იმიტომ, რომ ადრე სასამართლო მთლიანად ''ნაციონალების'' კონტროლს ექვემდებარებოდა, ახლა მათი კონტროლი ნაწილობრივ მოიხსნა, მაგრამ სასამართლო სისტემაში არსებული უსამართლობა, ისევე დარჩა როგორც აქამდე იყო.

-პოლიტიკური ძალა, რომელსაც ''გლობალური კვლევების ცენტრი'' ან პირადად თქვენ მხარს უჭერთ და რატომ?

- ''გლობალური კვლევების ცენტრი'' მხარს არავის უჭერს, ეს ექსპერტების საზოგადოებაა, ყველას თავისი არჩევანი აქვს. პირადად კი, მიმაჩნია, რომ საზოგადოებამ აუცილებლად უნდა დაუჭიროს მხარი ''ნინო ბურჯანაძე - ერთიან ოპოზიციას'' იმიტომ, რომ ამ ორი ძალის - ''ნაციონალებისა'' და ''ქართული ოცნების'' თანაარსებობა, ასე ჰარმონიაში და ტკბობაში ყოფნა, უნდა დამთავრდეს. ერთადერთი პოლიტიკური ძალა, ვისაც ამის გაკეთება შეუძლია ნინო ბურჯანაძე და მისი გაერთიანებაა.

- დღეს საქართველოს გადარჩენის გზად ევროკავშირში და ნატოში გაწევრიანებას განიხილავენ. ეს მართლა ერთადერთი გზაა თუ სხვა ალტერნატივაც უნდა განვიხილოთ?

- იცით რა, მხოლოდ მე რომ არ მენდოთ სიტყვაზე, სხვადასხვა გამოსვლები გავიხსენოთ, რასაც ტელევიზიებით ვუყურებთ, მათ შორის ობამასიც, რომელმაც თქვა, რომ ჩვენ და უკრაინა ნატოს გზაზე არ ვდგავართ. ბაროზომ განაცხადა, რომ ევროკავშირში ჩვენი გაწევრიანება არ განიხილება. ამის მერე, კიდევ იმის ძახილი, რომ ეს ერთადერთი უალტერნატივო გზაა და სხვა არჩევანი არ გვაქვსო, ნიშნავს, რომ ან საკუთარ თავს ატყუებ ან ხალხს. წლების მანძილზე ვწერდი და ვამბობდი, რომ ასე არ შეიძლება. ბიძინა ივანიშვილმა ერთხელ თქვა, რომ ხელაღებით არცერთ კავშირზე არ უნდა ვთქვათ უარი, უნდა გავაანალიზოთ საქართველოს ეროვნულ ინტერესებს რა უფრო წაადგებაო. თუ გახსოვთ, მაშინ ყველა დაესია, ერთი ამბავი ატყდა, როგორ თუ ასეთი განცხადება გააკეთაო. ეს იყო ერთადერთი სწორი მიდგომა. ნებისმიერი ეკონომიკური თუ სხვა ხასიათის კავშირები განხილული უნდა იყოს მხოლოდ ერთ პრიზმაში - გამოადგება თუ არა ქვეყანას. თორემ მაგალითად, ჩვენს პოლიტიკურ ელიტას რომ ევროპაში და აშშ-ში სიარული ურჩევნია და იქ თავს კარგად გრძნობს, ხალხისთვის ვერაფერი ნუგეშია. ეს ისევე შორსაა ხალხის ინტერესებისგან, როგორც ის 80 და 50 ათასიანი პრემიები.

- საპრეზიდენტო არჩევნების დროს ნინო ბურჯანაძეს უჭერდით მხარს და მარგველაშვილს აკრიტიკებდით. დღევანდელი გადმოსახედიდან რამდენად გამართლდა ეს კრიტიკა?

- თავად ივანიშვილმა თქვა: მარგველაშვილმა ვერ გაამართლა, ისეთი არ აღმოჩნდა, როგორიც მეგონაო. ამას თუ გავითვალისწინებთ, ალბათ მართალი ვიყავი. ოღონდ განსხვავება ისა, რომ მე ეს უფრო ადრე დავინახე, ვიდრე ივანიშვილმა.

- არსებობს თუ არა ''ნაცმოძრაობასა'' და ''ქართულ ოცნებას'' შორის გარიგების საფრთხე საარჩევნოდ?

- ეს ორი ძალა გარიგებაში ისედაც არის, ახალი გარიგება ნამდვილად არ სჭირდებათ. მათი ინტერესები ასეთია: ''ქართულმა ოცნებამ'' პირველი ადგილი უნდა შეინარჩუნოს, ''ნაცმოძრაობამ'' - მეორე. ადგილობრივი არჩევნები საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებისგან პრინციპულად განსხვავდება. იქ პარტიას და ერთ ადამიანს, აქ კი ადგილებზე იმ ადამიანებს აძლევ ხმას, ვინც მიგაჩნია რომ საკრებულოში, მერად თუ გამგებლად ყოფნისას უფრო მეტად გაგიუმჯობესებს ცხოვრებას და ქალაქი ან რაიონი უკეთეს მდგომარეობაში იქნება. ამდენად, ეს ძალიან სპეციფიური არჩევნებია. მე ეს 1998 წლის ადგილობრივ არჩევნებს მაგონებს, როცა უმრავლესობით ყველგან ოპოზიციამ მოიგო. საერთოდაც, თუ ადგილობრივი თვითმმართველობები მრავალპარტიული იქნება, ეს გარანტიაა იმისა, რომ რაიონის პრობლემები უფრო მეტად მოწესრიგდება იმიტომ, რომ როცა რამდენიმე პარტიაა წარმოდგენილი მათ შორის დიდი კონკურენციაა და ხალხიც მოგებული რჩება.

- რამდენად შესაძლებლად მიგაჩნიათ მეორე ტური და ვისა და ვის შორის შეიძლება გაიმართოს ის?

- ყველა გამოკითხვა ცხადჰყოფს, რომ თბილისში ნარმანიას ისეთი მხარდაჭერა არ აქვს, რომ პირველივე ტურში მოიგოს, ანუ 50%-ს ვერ მიიღებს. ეს ნიშნავს, რომ მეორე ტური გარდაუვალია. ვფიქრობ, მეორე ტური დიმიტრი ლორთქიფანიძესა და დავით ნარმანიას შორის გაიმართება და ''ნინო ბურჯანაძე - ერთიანი ოპოზიციის'' კანდიდატი დამაჯერებლად გაიმარჯვებს.

- საზოგადოებამ როგორც ჟურნალისტი ისე გაგიცნოთ. შემდეგ იყავით სახალხო დამცველი, ცესკოს თავმჯდომარე, დღეს "გლობალური კვლევების ცენტრს" ხელმძღვანელობთ. ვინ არის სინამდვილეში ნანა დევდარიანი?

- პირველ რიგში, შვილი, მეუღლე, დედა და ბებია. ყველა ნორმალური ადამიანისთვის ასე უნდა იყოს. საქმე, რომელსაც ჩვენ ვაკეთებთ, პირველ რიგში სამშობლოსთვის და მერე ოჯახისთვის გვინდა.

- თქვენი, როგორც ჟურნალისტის აზრით, რა არის დღევანდელი მედიის მთავარი პრობლემა?

- ზედაპირულობა და განათლების დეფიციტი. ეს განსაკუთრებით სატელევიზიო სივრცეში შეიმჩნევა. იცით რით ვარ გაოცებული? - ჟურნალისტი ინტერვიუს იღებს, რესპონდენტს რაღაცას ეკითხება, პასუხს არ უსმენს და წინასწარ მომზადებულ მომდევნო შეკითხვას სვამს. არადა პასუხიდან გამომდინარე, არ შეიძლება კითხვა არ დაგებადოს. ჩვენი ჟურნალისტების კიდევ ერთი დიდი ნაკლი ისაა, რომ ''აღიარებული'' ჭეშმარიტებების ტყვეობაში არიან. ცოტა მეტი ეჭვი უნდა გაგიჩნდეს, აბა რატომ ხარ ჟურნალისტი? მაშინ რა გამოგარჩევს სხვა ნებისმიერი პროფესიის ადამიანისგან? უფრო ცნობისმოყვარე, ეჭვიანი უნდა იყო და რასაც გეუბნებიან ყველაფერს არ უნდა იჯერებდე.

- ბოლოს, როგორ შეაფასებთ ჩვენს რუბრიკას და რას ეტყვით მკითხველს?

- ვფიქრობ, რუბრიკა ძალიან კარგია იმიტომ, რომ ისეთი ფორმატი აქვს, რაც საშუალებას იძლევა ადამიანისგან მეტი გაიგო, ვიდრე სახელდახელო ინტერვიუთი. ვისურვებდი, რომ სრულიად სხვადასხვა ტიპის ადამიანები მოიწვიოთ, არამარტო ცნობადი სახეები, არამედ ჩვეულებრივი ადამიანები, რომელთაგან ძალიან ბევრი საინტერესო რესპონდენტის მოძიება შეიძლება, რაც ჩვენს ჟურნალისტურ სივრცეს ძალიან აკლია.


ესაუბრა თათული ლორთქიფანიძე